Warto znać najważniejsze pojęcia związane z windykacją oraz egzekucją długów, aby sprawnie poruszać się w gąszczu przepisów.
Zapraszamy do zapoznania się ze słownikiem pojęć związanym z tematyką długów.
Bankowy tytuł egzekucyjny - oświadczenie banku będące (na mocy prawa bankowego) tytułem egzekucyjnym; na podstawie tytułu wykonawczego, jakim jest bankowy tytuł egzekucyjny opatrzony klauzulą wykonalności nadaną przez sąd, komornik lub urząd skarbowy mogą wszcząć postępowanie egzekucyjne;
Cesja, przelew wierzytelności - forma sprzedaży czy raczej przelewu wierzytelności, umowa, przez którą wierzyciel przenosi swoją wierzytelność na inną osobę; przedmiotem cesji może być każda wierzytelność, o ile nie sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu lub właściwości zobowiązania;
Dług, zobowiązanie - pieniężne lub rzeczowe świadczenie dłużnika na rzecz wierzyciela; w znaczeniu ekonomicznym zobowiązanie powstaje wówczas, gdy zachodzi różnica w czasie pomiędzy momentem zaistnienia obowiązku zapłaty, a momentem jego zrealizowania; przeciwieństwem zobowiązania jest należność;
Dłużnik - osoba prawna lub fizyczna obowiązana do uregulowania wobec innej osoby prawnej lub fizycznej (wierzyciela) zobowiązania (długu) pieniężnego lub rzeczowego, wynikającego z istniejącego między nimi stosunku prawnego;
Dłużnicy alimentacyjni - coraz więcej Polaków popada w lawinę zadłużenia, a egzekucja długów przysparza wierzycielom coraz więcej trudności. Ludzie zaciągają kredyty na spłatę pieniędzy wcześniej pożyczonych, stając się w ten sposób niewypłacalnymi.
Od 1 czerwca 2005 roku weszła w życie ustawa, która określa kim są dłużnicy alimentacyjni oraz jak powinno przebiegać postępowanie wobec nich. Celem ustawy jest to, aby egzekucja długów przebiegała sprawniej. W ustawie wskazani są dłużnicy alimentacyjni, którzy na podstawie tytułu wykonawczego są zobowiązani do świadczenia alimentacyjnego. Ustawa ma wobec nich zastosowanie wówczas, gdy egzekucja długów, prowadzona przez komornika, okazała się bezskuteczna.
Egzekucja długów jest bezskuteczna wówczas, gdy mimo jej przeprowadzenia dłużnicy alimentacyjni nie uregulowali swoich należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy.
W razie powstania zaległości, za okres dłuższy niż 12 miesięcy, dłużnicy alimentacyjni, na podstawie wniosku komornika skierowanego do Krajowego Rejestru Sądowego, zostają wpisani do rejestru dłużników niewypłacalnych.
Dłużnicy alimentacyjni, a właściwie ich majątek, na podstawie tej ustawy, podlegają większej aktywności komornika. Komornik z urzędu jest zobowiązany do przeprowadzenia dochodzenia, które ma na celu ustalić, jakie zarobki osiągają dłużnicy alimentacyjni oraz jaki jest ich rzeczywisty stan majątkowy oraz miejsce zamieszkania. Jeżeli środki te okażą się bezskuteczne, organy Policji przeprowadzą na wniosek komornika czynności w celu ustalenia, gdzie są zameldowani oraz gdzie pracują dłużnicy alimentacyjni. Jeżeli dochodzenia komornika, przeprowadzane okresowo, nie przynoszą żadnych rezultatów, powinien on zwrócić się do sądu z wnioskiem o wyjawienie majątku, jakim dysponują dłużnicy alimentacyjni.
W przypadku, gdy egzekucja długów, przeprowadzana przez komornika sądowego, okaże się bezskuteczna, jest on obowiązany do poinformowania właściwego organu o stanie egzekucji i przyczynach jej bezczynności.
Jeżeli okaże się, że dłużnicy alimentacyjni nie mogą wykonać ciążącego na nich obowiązku ze względu na brak pracy, wówczas odpowiedni organ (wójt, burmistrz lub prezydent miasta) powinien zwrócić się do właściwego urzędu pracy o przedstawieniu informacji, czy dłużnicy alimentacyjni mogą zostać zatrudnieni, a w przypadku braku takich możliwości, aby dłużnicy alimentacyjni, zostali skierowani, na podstawie wniosku starosty, do prac organizowanych na podstawie robót publicznych. Jeżeli dłużnicy alimentacyjni będą uniemożliwiali przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub uchylali się od oferowanych im ofert pracy, organ może złożyć wniosek o ich ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 k.k.
Dłużnicy bankowi - coraz więcej Polaków popada w lawinę zadłużenia, a egzekucja długów przysparza wierzycielom coraz więcej trudności. Ludzie zaciągają kredyty na spłatę pieniędzy wcześniej pożyczonych, stając się w ten sposób niewypłacalnymi.
Dłużnicy bankowi to osoby, które zalegają ze spłatą swoich zobowiązań wobec banku. Na podstawie tytułu egzekucyjnego wystawionego przez bank i zaopatrzonego w sądową klauzulę wykonalności egzekucja długów może być prowadzona wyłącznie według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. W tytule egzekucyjnym musi być oznaczony bank, który go wystawił i na rzecz którego egzekucja ma być prowadzona, dłużnicy bankowi, zobowiązani do zapłaty długu i wysokość zobowiązania wraz z odsetkami i terminami płatności, datą wystawienia tytułu, a ponadto wzmiankę o wymagalności roszczenia.
Dłużnicy bankowi muszą wyrazić zgodę na to, aby został wobec nich wystawiony bankowy tytuł egzekucyjny. W tym celu dłużnicy bankowi muszą złożyć pisemne oświadczenie o poddaniu się egzekucji. Pisemne oświadczenie, które składają dłużnicy bankowi musi określać kwotę do której dłużnicy bankowi poddają się egzekucji wraz z ostatecznym terminem do którego bank może wystawić bankowy tytuł egzekucyjny. W oświadczeniu o poddaniu się egzekucji, dłużnicy bankowi mogą również poddać się egzekucji rzeczy, jeżeli na rzeczy tej został ustanowiony zastaw rejestrowy lub dokonano przeniesienia własności w celu zabezpieczenia roszczenia.
Faktura, rachunek - dowód transakcji kupna-sprzedaży wystawiany przez dostawcę. Rozróżnia się faktury celne, eksportowe, handlowe, importowe, konsygnacyjne, legalizowane, oryginalne, ostateczne, poświadczone, pro forma, sprzedaży, wewnętrzne, wysyłkowe, zakupu; na fakturze znajduje się data, informacje o nabywcy oraz sprzedawcy wraz z ich dodatkowymi danymi (np. Numerem Identyfikacji Podatkowej), a także z ceną oraz ilością kupionych towarów. Faktura stanowi dokument, że transakcja kupna-sprzedaży została zawarta; faktura jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych dokumentów handlowych;
Hipoteka - forma zabezpieczenia wierzytelności, polegająca na ustanowieniu rzeczowego prawa na nieruchomości dłużnika na rzecz wierzyciela w postaci aktu notarialnego wpisanego do księgi wieczystej; w przypadku niewywiązania się dłużnika ze zobowiązania wobec wierzyciela, ten ostatni ma prawo do zaspokojenia swojego roszczenia (lub jego części) z nieruchomości obciążonej hipoteką, bez względu na zmianę właściciela przedmiotowej nieruchomości (wyłącznie na drodze egzekucji sądowej). Wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką pociąga za sobą wygaśnięcie hipoteki;
Komornik - urzędnik państwowy powołany do pełnienia czynności egzekucyjnych i innych wskazanych w ustawach; okręg urzędowy komornika, tzw. rewir, obejmuje zasadniczo okręg sądu rejonowego lub jego część; jeżeli przy sądzie rejonowym urzęduje kilku komorników, podział czynności pomiędzy nimi (miejscowy lub rzeczowy) oznacza prezes tego sądu; rewir komornika może obejmować okręgi kilku sądów rejonowych tego samego sądu okręgowego; w tych przypadkach ustalenie i zmiana rewiru oraz oznaczenie sądu, przy którym komornik urzęduje, należy do prezesa sądu okręgowego;
Nakaz zapłaty - to rodzaj wyroku, w którym sąd, na podstawie przepisów szczególnych, rozstrzyga sprawę, co do istoty; wydawany np.: w postępowaniu gospodarczym, w trybie postępowania nakazowego jest szybkim narzędziem dyscyplinującym nierzetelnego dłużnika, w przypadku, gdy powód dochodzi np.: roszczenia pieniężnego; okoliczności uzasadniające żądanie muszą być udowodnione: dokumentem urzędowym, zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem, wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu, zaakceptowanym przez dłużnika żądaniem zapłaty zwróconym przez bank i niezapłaconym z powodu braku środków na rachunku bankowym; nakaz zapłaty może być wydany także przeciwko zobowiązanemu z weksla, czeku, warrantu lub rewersu, należycie wypełnionego, których prawdziwość i treść nie nasuwają wątpliwości; jeżeli pozwany nie wniesie skutecznie w całości lub w części zarzutów przeciwko nakazowi zapłaty w terminie 2 tygodni od jego doręczenia - nakaz ma moc prawomocnego wyroku;
Odsetki - dochód otrzymany przez pożyczkodawcę za rezygnację z dysponowania pożyczonym kapitałem; cena, jaką musi zapłacić pożyczkobiorca za możliwość uzyskania kapitału i swobodnego nim dysponowania;
Poręczenie - w prawie cywilnym - umowa między wierzycielem a osobą trzecią, poręczycielem (żyrant), na podstawie której zobowiązuje się on, w razie niewykonania lub nienależytego wypełnienia przez dłużnika głównego zobowiązania, przejąć to zobowiązanie (kodeks cywilny);
Przedawnienie - instytucja prawa cywilnego określająca skutki prawne, będące następstwem niewykonywania uprawnień przez wskazany w ustawie okres czasu; przedawnienie odnosi się wyłącznie do cywilnoprawnych roszczeń majątkowych; przedawnione roszczenie nie wygasa, lecz nie będzie mogło być zrealizowane w oparciu o przymus państwowy; tak więc - z punktu widzenia przepisów polskiego kodeksu cywilnego - po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzekł się korzystania z zarzutu przedawnienia; terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną;
Roszczenie - w prawie cywilnym, uprawnienia żądania od oznaczonej osoby konkretnego świadczenia, np. jeżeli ktoś naruszy prawo własności, powstają z tą chwilą określone roszczenie właściciela w stosunku do danej osoby; możliwość dochodzenia roszczenia jest ograniczona czasowo; generalną zasadą jest, że przedawnieniu ulegają wszystkie roszczenia majątkowe (wymierne w pieniądzu), jeśli przekraczają termin 10 lat, a 3 lata w przypadku roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gosp. lub roszczeń o świadczenia okresowe; czas przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, np. wyznaczonego od dnia zwrotu należnej sumy udzielonej pożyczki;
Skarga na czynności komornika - środek zaskarżania w postępowaniu egzekucyjnym wnoszony do sądu rejonowego we wszystkich przypadkach naruszenia przepisów kodeksu postępowania cywilnego, z wyjątkiem wyraźnie w ustawie przewidzianych (np. artykuł 870 kodeksu postępowania cywilnego); uprawniony do wniesienia skargi jest dłużnik, wierzyciel, a także każdy uczestnik postępowania i osoba trzecia, jeżeli czynność narusza jej prawa; komornik obowiązany jest do naprawienia szkody, jeżeli wyrządził ją umyślnie lub przez niedbalstwo, a poszkodowany nie mógł w toku postępowania zapobiec szkodzie; za szkody wyrządzone działaniem lub zaniechaniem komornika Skarb Państwa odpowiada solidarnie z komornikiem; roszczenie o naprawienie szkody przedawnia się z upływem dwóch lat od dnia, kiedy poszkodowany dowiedział się o czynności lub zaniechaniu, z których szkoda wynikła;
Ugoda - porozumienie, umowa, na mocy której strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego, w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać; ugoda może być zawarta także przed sądem (ugoda sądowa);
Weksel - papier wartościowy, w którym wystawca (bądź wskazana przez niego osoba) zobowiązuje się do bezwarunkowego zapłacenia określonej sumy pieniężnej (sumy wekslowej) w oznaczonym terminie na rzecz remitenta (osoby, na rzecz lub zlecenie której ma zostać zrealizowana płatność); w zależności od osoby dłużnika wyróżnia się: weksel własny, w którym do zapłaty zobowiązany jest wystawca weksla i weksel ciągniony (weksel trasowany), w którym wystawca zleca wskazanej w wekslu osobie zapłacenie określonej kwoty na rzecz osoby trzeciej; w zależności od osoby remitenta rozróżnia się: weksel na zlecenie (upoważnia do przeniesienia w drodze indosu prawa do wierzytelności), weksel imienny (zawiera ścisłe określenie osoby remitenta) oraz weksel na okaziciela.